RBSE Class 10th 2021 Sanskritam-P1-P-95-2021 Previous Year Papers
Class 10th students hunting authentic previous year papers for Sanskritam-P1-P-95-2021 (2021) land here for a reason: the paper below matches how RBSE assessments are remembered from that year. RBSE Solution does not mix years on one page; each combination gets its own notes.
Skim the overview sections, then work through the scanned pages. Pair this practice with RBSE books and solutions when you need to relearn a concept a question exposed.
Paper details
Quick reference for this previous year papers page — confirm board, class, and year & subject before you study.
| Board | RBSE |
|---|---|
| Class | Class 10th |
| Exam year | 2021 |
| Subject | Sanskritam-P1-P-95-2021 |
| Resource type | Previous Year Papers |
| Category | RBSE Previous Year Question Papers |
| Website | RBSE Solution |
The table summarises this Previous Year Papers resource. Confirm RBSE, Class 10th, year 2021, and subject Sanskritam-P1-P-95-2021 before studying.
RBSE Solution organises previous year papers so each URL carries chapter-specific guidance — better for students and for search engines than one generic paragraph for the whole class.
Turning 2021 papers into insight
One Sanskritam-P1-P-95-2021 paper reveals style; several from the same year reveal pattern. After this page, open sibling subjects listed below to see whether marks cluster in certain units.
Keep rough work dated in your notebook. Examiners in Class 10th expect clear numbering even in practice sessions.
RBSE Class 10th 2021 Sanskritam-P1-P-95-2021
Scroll through the Previous Year Papers pages for Sanskritam-P1-P-95-2021 (2021).
Rajasthan Board Class 10th Sanskritam-P1-P-95-2021 2021 solved Previous Year Question Papers
प्रवेशिका परीक्षा, 2023
PRAVESHIKA EXAMINATION, 2024
संस्कृतम् (प्रथम प्रश्नपत्रम्)
समय : 3:15 होरा: पूर्णाक : 80
परीक्षार्थिभ्यः सामान्य-निर्देशाः
- परीक्षार्थिभिः सर्वप्रथमं स्वप्रश्नपत्रोपरि नामांकम् अनिवार्यत: लेख्य: ।
- सर्वे प्रश्नाः अनिवार्या: ।
- प्रत्येक प्रश्नस्योत्तरम् उत्तरपुस्तिकायामेव लेख्यम् ।
- प्रत्येक प्रश्नभागस्य उत्तरं क्रमानुसारमेकत्रैव लेखितव्यम् ।
प्रश्नपत्र संख्या : P-95-Sanskritam-I प्रश्नसंख्या : 28 मुद्रित पृष्ठसंख्या : 7
Page content could not be transcribed.
खण्ड - (A)
अधोलिखित प्रश्नानाम् उत्तराणि उचित-क्रमाक्षेरेण लिखत - (10 × 1 = 10)
-
लोट्लकार-उत्तमपुरुष-एकवचन रूपम् अस्ति
- (अ) गच्छामि
- (ब) गच्छाम:
- (स) गच्छानि
- (द) गच्छाब
उत्तर: (स) गच्छानि
लोट्लकारस्य उत्तमपुरुष-एकवचन रूपम् 'गच्छानि' भवति। 'गच्छामि' लट्लकारस्य, 'गच्छाम:' लोट्लकार-उत्तमपुरुष-बहुवचनस्य, 'गच्छाब' अशुद्धम् अस्ति।
-
'तर्पे' शब्दस्य अर्थः ?
- (अ) AC
- (ब) सुख
- (स) पितृहविर्दाने
- (द) वर्जने
उत्तर: (स) पितृहविर्दाने
'तर्पे' शब्दस्य अर्थः पितृहविर्दाने (पितरों को हवि देने में) भवति।
-
'अदेङ्' सूत्रेण भवति ?
- (अ) बविभक्तिश्च
- (ब) (विकल्प नहीं दिया गया)
- (स) Sessa उपधा
- (द) [eet नदी
उत्तर: (अ) बविभक्तिश्च
'अदेङ्' सूत्रेण बविभक्तिश्च भवति। यह सूत्र अदन्त प्रक्रिया में प्रयुक्त होता है।
प्रश्नों का वितरण
| खण्ड | प्रश्नों की संख्या | अंक प्रत्येक प्रश्न | कुल अंक भार |
|---|---|---|---|
| खण्ड - (A) | 1 से 10 | 1 | 10 |
| खण्ड - ब (B) | 11 से 19 | 2 | 18 |
| खण्ड - स (C) | 20 से 23 | 3 | 12 |
| खण्ड - द (D) | 24 से 25 | 4 | 8 |
| खण्ड - य (E) | 26 से 28 | 5 | 15 |
पृष्ठ 2 का 7
प्रश्नपत्रम् – संस्कृतम् (प्रथमः भागः) – 2021
-
जसः स्थाने शी आदेशः केन सूत्रेण भवति ?
- (अ) आमि सर्वनाम्नः सुट्
- (ब) वा
- (स) ओरः शी
- (द) ओसिच
उत्तरम्: (स) ओरः शी
अस्मिन् सूत्रे 'जसः' स्थाने 'शी' आदेशः विधीयते।
-
'मत्याम्' इत्यत्र डेः स्थाने आम् आदेशः केन सूत्रेण भवति ?
- (अ) मे
- (ब) झदृभ्याम्
- (स) अते आपः
- (द) आडि चापः
उत्तरम्: (द) आडि चापः
'आडि चापः' सूत्रेण डेः स्थाने आम् आदेशः भवति।
-
'यजश्च' इति सूत्रेण कः प्रत्ययः भवति ?
- (अ) डौष्
- (ब) अम
- (स) अम्य
- (द) बे
उत्तरम्: (अ) डौष्
'यजश्च' सूत्रेण डौष् प्रत्ययः विधीयते।
-
'बोतो गुणवचनात्' इत्यनेन कः प्रत्ययः भवति ?
- (अ) स्य
- (ब) म
- (स) ओत्
- (द) ति
उत्तरम्: (स) ओत्
'बोतो गुणवचनात्' सूत्रेण ओत् प्रत्ययः भवति।
-
'विभक्तिश्च' इति सूत्रेण का संज्ञा भवति ?
- (अ) ध
- (ब) इस
- (स) उपधा
- (द) विभक्तिः
उत्तरम्: (द) विभक्तिः
'विभक्तिश्च' सूत्रेण विभक्तिसंज्ञा भवति।
P-95-Sanskritam-I P-606.A] Turn over
प्रश्नपत्रम् – संस्कृतम् (प्रथमः प्रश्नपत्रम्) – 2021
खण्डः – 4 (चतुर्थः प्रश्नः)
-
“आबन्तम्” इत्यस्मात् सूत्रात् केन सूत्रेण “आपः” इति भवति?
- (अ) आतः आपः
- (ब) ऋतः ह्रस्वश्च
- (स) आडिः अम्
- (द) वामि
उत्तरम्: (अ) आतः आपः
स्पष्टीकरणम् – “आतः आपः” इति सूत्रेण “आबन्तम्” इत्यस्मात् “आपः” इति रूपं सिद्ध्यति।
-
“अदन्तात् सर्वनाम्नः परस्य ‘डे’ प्रत्ययस्य ‘स्मै’ आदेशः केन सूत्रेण भवति?
- (अ) आमि सर्वनाम्नः सुट्
- (ब) आदेशप्रत्ययोः
- (स) जसः शी
- (द) (अस्पष्टम्)
उत्तरम्: (ब) आदेशप्रत्ययोः
स्पष्टीकरणम् – “आदेशप्रत्ययोः” इति सूत्रेण अदन्तात् सर्वनाम्नः परस्य “डे” प्रत्ययस्य “स्मै” आदेशः भवति।
-
“तालः” इति शब्दस्य प्रथमपुरुष-एकवचन रूपं लिखत।
उत्तरम्: “तालः” इति शब्दस्य प्रथमपुरुष-एकवचन रूपम् “तालः” एव भवति। (प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्)
-
“वचरदिष्यति” इत्यस्मिन् पदे का धातुः?
उत्तरम्: “वचरदिष्यति” इति पदे धातुः “वच्” (वचँ परिभाषणे) अस्ति।
-
अधोलिखित अव्ययपदेषु यथेच्छम् एकस्य अव्ययस्य वाक्यं लिख्यताम् – ईषत्, सहसा, सायम्।
उत्तरम्: (उदाहरणार्थम्) “सः सायम् गृहम् आगच्छति।” (अत्र “सायम्” अव्ययम्।)
-
“गार्गी” इत्यस्मिन् पदे कः प्रत्ययः अस्ति?
उत्तरम्: “गार्गी” इति पदे “गर्ग” शब्दात् “ङीप्” प्रत्ययः अस्ति। (गर्ग + ङीप् = गार्गी)
-
“रामैः” इत्यत्र “स” स्थाने “ऐस्” आदेशः केन सूत्रेण भवति?
उत्तरम्: “रामैः” इत्यत्र “स” स्थाने “ऐस्” आदेशः “आदेशप्रत्ययोः” इति सूत्रेण भवति।
-
“जरसः” इत्यस्य स्थाने “जरस्” आदेशः केन सूत्रेण भवति?
उत्तरम्: “जरसः” इत्यस्य स्थाने “जरस्” आदेशः “जरसः” इति सूत्रेण भवति। (अथवा “जरसः” इति सूत्रम्)
-
“अत्र” इति पदस्य कः गुणः भवति?
उत्तरम्: “अत्र” इति पदस्य “अ” इति गुणः भवति। (अत्र = अ + त्र, अत्र “अ” गुणः)
-
“बिमानम् ............... शब्दं करोति।” (उच्चैः / शीघ्रम्)
उत्तरम्: “बिमानम् उच्चैः शब्दं करोति।” (अत्र “उच्चैः” इति पदम् उपयुक्तम्।)
-
“फल ............. वा।” इति सूत्रं परिपूरयत।
उत्तरम्: “फलम् अश्नाति वा।” (अथवा “फलम् खादति वा” – सन्दर्भानुसारम्)
(पृष्ठ 4 का 7)
खण्ड - ब [8]
-
'भू' धातोः लट्लकारस्य उत्तमपुरुष रूपाणि लिखत ।
उत्तरम् – 'भू' धातोः लट्लकारस्य उत्तमपुरुषस्य रूपाणि निम्नानि सन्ति –
- एकवचनम् – भवामि
- द्विवचनम् – भवावः
- बहुवचनम् – भवामः
-
"स्त्रियां तिसृचतसृ" इति सूत्रस्य सोदाहरणम् अर्थं लिखत ।
उत्तरम् – सूत्रार्थः – स्त्रीलिङ्गे 'तिसृ' तथा 'चतसृ' इति आदेशाः भवन्ति। उदाहरणम् – तिस्रः (तीन स्त्रियः), चतस्रः (चार स्त्रियः)।
-
'ज्ञानम्' इत्यत्र प्रथमैकवचने कः प्रत्ययः अमादेशः च केन सूत्रेण भवति ?
उत्तरम् – 'ज्ञानम्' इत्यत्र प्रथमैकवचने 'सुँ' प्रत्ययः भवति। अमादेशः 'अतोऽम्' (6.1.58) इति सूत्रेण भवति।
-
'मिदचोऽन्त्यात्परः' इति सूत्रस्य सोदाहरणम् अर्थं लिख्यताम् ।
उत्तरम् – सूत्रार्थः – मित् (इकारान्त) प्रत्ययः अचः (स्वरस्य) अन्त्यात् परः भवति। उदाहरणम् – 'भवति' इत्यत्र 'ति' प्रत्ययः 'अ' इत्यस्य अन्त्यात् परः।
-
'तस्मात्' इत्यत्र अनः लोपः केन सूत्रेण भवति ?
उत्तरम् – 'तस्मात्' इत्यत्र अनः लोपः 'अनोऽपृक्ते' (6.1.70) इति सूत्रेण भवति।
-
यथेच्छं पदानां विभक्तिं कुरुत – स्वधा, समया ।
उत्तरम् –
- स्वधा – प्रथमा एकवचनम् (स्वधा)
- समया – तृतीया एकवचनम् (समया)
-
'पुंयोगादाख्यायाम्' इत्यस्य सोदाहरणम् अर्थं लिख्यताम् ।
उत्तरम् – सूत्रार्थः – पुंयोगात् (पुरुषसम्बन्धात्) स्त्रीलिङ्गे आख्यायाम् (नाम्नि) ङीप् प्रत्ययः भवति। उदाहरणम् – गोपः (ग्वाला) + ङीप् = गोपी (ग्वालिनी)।
-
"ऋन्नेभ्यो ङीप्" इति सूत्रस्य सोदाहरणम् अर्थं लिख्यताम् ।
उत्तरम् – सूत्रार्थः – ऋकारान्त तथा नकारान्त प्रातिपदिकेभ्यः स्त्रीलिङ्गे ङीप् प्रत्ययः भवति। उदाहरणम् – कर्तृ + ङीप् = कर्त्री, राजन् + ङीप् = राज्ञी।
-
अधोलिखितेषु शुद्धं रूपं चिनुत – स्त्रयौ, श्रीणाम्, श्रिये ।
उत्तरम् – शुद्धं रूपम् – श्रिये (चतुर्थी एकवचनम्)।
स्पष्टीकरणम् – 'श्री' शब्दस्य चतुर्थी एकवचने 'श्रिये' रूपम् शुद्धम्। 'स्त्रयौ' अशुद्धम् (शुद्धम् 'स्त्रियौ'), 'श्रीणाम्' षष्ठी बहुवचनम्।
-
अधोलिखितेषु रूपद्वयं साधु अस्ति – ज्ञानेन, वारीणाम्, दधति, दधति ।
उत्तरम् – साधु रूपद्वयम् – ज्ञानेन (तृतीया एकवचनम्) तथा दधति (लट्लकारः, प्रथमपुरुष बहुवचनम्)।
स्पष्टीकरणम् – 'वारीणाम्' अशुद्धम् (शुद्धम् 'वारिणाम्'), 'दधति' द्वितीयम् अपि शुद्धम् एव।
खण्ड - द (D)
22. अधोलिखितेषु रूपद्रयं साधयत - 2+2=4
सुधिया, ज्ञानाय, सुनु, वारि ।
समाधानम्:
- सुधिया – 'सुधी' शब्दस्य तृतीया-एकवचनम् (स्त्रीलिङ्ग, इकारान्त)।
- ज्ञानाय – 'ज्ञान' शब्दस्य चतुर्थी-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्ग, अकारान्त)।
- सुनु – 'सु' धातोः लोट्-लकारः, मध्यमपुरुषः, एकवचनम् (सुनु = सुनोति इत्यस्य आदेशः)।
- वारि – 'वारि' शब्दस्य प्रथमा-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्ग, इकारान्त)।
23. अधोलिखितेषु am साधयत - 2+2=4
कुमारी, दीव्यन्ती, सर्वा, रात्रि: ।
समाधानम्:
- कुमारी – 'कुमारी' शब्दस्य प्रथमा-एकवचनम् (स्त्रीलिङ्ग, ईकारान्त)।
- दीव्यन्ती – 'दिव्' धातोः शतृ-प्रत्ययः, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचनम् (दीव्यन्ती = दीव्यति इति क्रियाशीलः)।
- सर्वा – 'सर्व' शब्दस्य प्रथमा-एकवचनम् (स्त्रीलिङ्ग, आकारान्त)।
- रात्रि: – 'रात्रि' शब्दस्य प्रथमा-एकवचनम् (स्त्रीलिङ्ग, इकारान्त)।
खण्ड - द (D) (continued)
24. “लशक्वतद्धिते' अस्य सूत्रस्य सोदाहरणं व्याख्या कार्या | 5
अथवा
“आमि सर्वनाम्नः सुट्' अस्य सूत्रस्य सोदाहरणं व्याख्या कार्या |
समाधानम् (प्रथमः विकल्पः):
सूत्रम्: "लशक्वतद्धिते" (अष्टाध्यायी १.२.८)
अर्थः: ल्, श्, क्, वर्गाणाम् (क्-वर्ग, च्-वर्ग, ट्-वर्ग, त्-वर्ग, प्-वर्ग) तथा तद्धित-प्रत्ययानाम् परे ङित्-प्रत्ययाः न भवन्ति, अपितु णित्-प्रत्ययाः भवन्ति।
उदाहरणम्: 'पच्' धातोः लट्-लकारे प्रथमपुरुष-एकवचने 'पचति' इति रूपम्। अत्र 'ति' प्रत्ययः ङित्-प्रत्ययः, परन्तु 'पच्' धातुः ल्-वर्गीयः (प्-वर्गीयः) अतः 'ति' प्रत्ययः णित्-प्रत्ययः भवति।
अथवा (द्वितीयः विकल्पः):
सूत्रम्: "आमि सर्वनाम्नः सुट्" (अष्टाध्यायी ७.१.५२)
अर्थः: सर्वनाम-शब्देभ्यः परस्य 'आम्' प्रत्ययस्य स्थाने 'सुट्' आगमः भवति।
उदाहरणम्: 'सर्व' शब्दात् षष्ठी-बहुवचने 'सर्वेषाम्' इति रूपम्। अत्र 'सर्व' सर्वनाम, 'आम्' प्रत्ययस्य स्थाने 'सुट्' आगमः कृतः।
25. 'सर्वनामस्थाने चासम्बुद्धौ' अस्य सूत्रस्य सोदाहरणं व्याख्या कार्य | 5
अथवा
'गोतो णित्' अस्य सूत्रस्य सोदाहरणं व्याख्या कार्या |
समाधानम् (प्रथमः विकल्पः):
सूत्रम्: "सर्वनामस्थाने चासम्बुद्धौ" (अष्टाध्यायी १.१.४३)
अर्थः: सर्वनामस्थान-संज्ञकाः प्रत्ययाः (प्रथमा-एकवचनम्, द्वितीया-एकवचनम्, प्रथमा-बहुवचनम्, द्वितीया-बहुवचनम्) सम्बुद्धि-प्रत्ययस्य परे न भवन्ति।
उदाहरणम्: 'राम' शब्दस्य प्रथमा-एकवचने 'रामः' इति रूपम्। अत्र 'सु' प्रत्ययः सर्वनामस्थानम्, परन्तु सम्बुद्धौ 'हे राम' इत्यत्र 'सु' प्रत्ययः न भवति।
अथवा (द्वितीयः विकल्पः):
सूत्रम्: "गोतो णित्" (अष्टाध्यायी ७.१.९०)
अर्थः: 'गो' शब्दात् परस्य प्रत्ययस्य णित्-संज्ञा भवति।
उदाहरणम्: 'गो' शब्दस्य तृतीया-एकवचने 'गवा' इति रूपम्। अत्र 'टा' प्रत्ययः णित्-प्रत्ययः, अतः 'गो' इत्यस्य 'गव्' आदेशः भवति।
खण्ड - य (py)
26. अधोलिखितेषु त्रीण रूपाणि साधनीयानि - 6
WAM, रामयोः, Fa, प्रथमाः, विश्वपो, हसे: , पपी: |
समाधानम् (त्रीणि रूपाणि):
- रामयोः – 'राम' शब्दस्य षष्ठी-द्विवचनम् (पुल्लिङ्ग, अकारान्त)।
- प्रथमाः – 'प्रथम' शब्दस्य प्रथमा-बहुवचनम् (पुल्लिङ्ग, अकारान्त)।
- हसे: – 'हस्' धातोः लट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (हसे = हसति इत्यस्य रूपम्)।
अन्येषाम् रूपाणाम् (WAM, Fa, विश्वपो, पपी:) स्पष्टता नास्ति, अतः तेषाम् साधनम् असम्भवम्।
27. अधोलिखितेषु प्रयोगेषु त्रयः प्रयोगा: साधनीया: -
- सर्वस्मै
- द्वितीयाय
- द्वौ
- क्रोष्टारी
- गामू
- रा:
साधनीयाः प्रयोगाः (त्रयः):
- सर्वस्मै – सर्व (सर्वनाम) पुल्लिङ्ग, चतुर्थी विभक्तिः, एकवचनम्।
- द्वौ – द्वि (संख्याशब्दः) पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः, द्विवचनम्।
- रा: – राजन् (पुल्लिङ्ग) प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्।
अन्ये प्रयोगाः (वैकल्पिक): द्वितीयाय (स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी एकवचनम्), क्रोष्टारी (पुल्लिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्), गामू (गो शब्दः, द्वितीया एकवचनम्)।
28. अधोलिखितेषु रूपत्रयं साधयत -
- जरसी
- श्रियाम्
- स्त्रियाः
- सर्वासाम्
- स्त्रियमू
- स्वसा
रूपत्रयम् (त्रीणि रूपाणि):
- जरसी – जरस् (स्त्रीलिङ्ग) सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्।
- श्रियाम् – श्री (स्त्रीलिङ्ग) सप्तमी विभक्तिः, बहुवचनम्।
- स्वसा – स्वसृ (स्त्रीलिङ्ग) प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्।
अन्यानि रूपाणि (वैकल्पिक): स्त्रियाः (स्त्री, पञ्चमी एकवचनम्), सर्वासाम् (सर्व, षष्ठी बहुवचनम्), स्त्रियमू (स्त्री, द्वितीया एकवचनम्)।
P_95-Sanskritamt