RBSE Class 11th 2026 HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1110-011225 Previous Year Papers
You opened the RBSE Class 11th 2026 HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1110-011225 Previous Year Papers page — a focused place to read the real previous year question paper for that subject and year. RBSE Solution keeps exam-year sets together so you can practise the same cycle your seniors faced.
Previous year papers reward patience: read instructions, note mark distribution, then attempt questions before peeking at solutions elsewhere on the site. This URL always loads the same free previous year papers content for HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1110-011225 (2026).
Use the details table to confirm class and year, then scroll to the paper images or PDF below. More subjects from 2026 are linked later on this page.
Paper details
Quick reference for this previous year papers page — confirm board, class, and year & subject before you study.
| Board | RBSE |
|---|---|
| Class | Class 11th |
| Exam year | 2026 |
| Subject | HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1110-011225 |
| Resource type | Previous Year Papers |
| Category | RBSE Previous Year Question Papers |
| Website | RBSE Solution |
The table summarises this Previous Year Papers resource. Confirm RBSE, Class 11th, year 2026, and subject HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1110-011225 before studying.
RBSE Solution organises previous year papers so each URL carries chapter-specific guidance — better for students and for search engines than one generic paragraph for the whole class.
How to practise with this question paper
Stage one: read the HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1110-011225 question paper from 2026 without a timer and highlight command words — explain, prove, calculate, discuss. Stage two: attempt selected questions closed-book. Stage three: compare with solutions or teacher feedback.
Previous Year Papers work best when you log mistakes by topic, not only by question number. That log becomes your revision index before pre-boards.
RBSE Class 11th 2026 HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1110-011225
Scroll through the Previous Year Papers pages for HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1110-011225 (2026).
Rajasthan Board Class 11th HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1110-011225 2026 solved Previous Year Question Papers
कक्षा 11वीं अर्द्ध वार्षिक परीक्षा, 2025-26
Class 11th Half Yearly Examination, 2025-26
संस्कृत साहित्य / SANSKRIT LITERATURE
सामान्य निर्देश : General Instructions :
- परीक्षार्थी अपने अनुक्रमांक को प्रश्नपत्र के प्रथम पृष्ठ पर अवश्य लिखें। Candidate must write his/her Roll Number on the first page of the Question Paper.
- प्रत्येक प्रश्न के सामने उसका अंक भार अंकित है। Marks for every question are indicated alongside.
परीक्षार्थिभ्यः सामान्याः निर्देशाः -
- स्वप्रश्नपत्रोपरि अनुक्रमांकः अनिवार्यतः लेख्यः।
- सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः।
- प्रत्येक प्रश्नस्य उत्तरं उत्तरपुस्तिकायाम् एव देयम्।
खण्ड - अ
अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तरं विकल्पेभ्यः चिनुत - (1×15=15)
-
देवानाम् अधिपतिः कः आसीत्?
- अग्निः
- वरुणः
- शुक्रः
- सूर्यः
उत्तरम्: वरुणःवरुणः देवानाम् अधिपतिः आसीत्।
-
अस्माकम् आकृतिः कीदृशी स्यात्?
- समानी
- असमानी
- विविधानि
- अव्ययानि
उत्तरम्: असमानीअस्माकम् आकृतिः असमानी स्यात्।
-
वेद संहितायाः रचयिता कः?
- वेदव्यासः
- वाल्मीकिः
- चण्डकः
- मनुः
उत्तरम्: वेदव्यासःवेद संहितायाः रचयिता वेदव्यासः अस्ति।
-
'अ' इत्यस्य उच्चारण स्थानं किम् भवति?
- कण्ठः
- तालु
- नासिका
- ओष्ठः
उत्तरम्: कण्ठः'अ' इत्यस्य उच्चारण स्थानं कण्ठः भवति।
-
'क' इत्यस्य उच्चारण स्थानं किम् भवति?
- कण्ठः
- तालु
- मूर्धा
- दन्तः
उत्तरम्: कण्ठः'क' इत्यस्य उच्चारण स्थानं कण्ठः भवति।
-
ज्योतिः कः कथ्यते?
- सूर्यः
- अग्निः
- चन्द्रः
- वायुः
उत्तरम्: अग्निःज्योतिः अग्निः कथ्यते।
-
भवानीदत्तस्य पत्नी नाम किम् अस्ति?
- रुक्मिणी
- सीता
- राधा
- ज्योत्स्ना
उत्तरम्: रुक्मिणीभवानीदत्तस्य पत्नी रुक्मिणी अस्ति।
-
सलिल तीर वासिनः पक्षिणः कान् भक्षयितुं चिन्तयन्ति स्म?
- मत्स्यान्
- वायसान्
- कपोतान्
- शशकान्
उत्तरम्: मत्स्यान्सलिल तीर वासिनः पक्षिणः मत्स्यान् भक्षयितुं चिन्तयन्ति स्म।
-
“आहार-विहारः” इति पाठः कस्मात् संहितायाः उद्धृतः?
- ऋग्वेद संहितायाः
- यजुर्वेद संहितायाः
- बृहद् संहितायाः
- कार्प्य संहितायाः
उत्तरम्: बृहद् संहितायाः“आहार-विहारः” इति पाठः बृहद् संहितायाः उद्धृतः।
-
नमस्ते-पदस्य सन्धि-विच्छेदः भवति -
- नमः + ते
- नमा + ते
- नम + स्ते
- नम + ते
उत्तरम्: नमः + तेनमस्ते इति पदस्य सन्धि-विच्छेदः नमः + ते भवति।
-
गायकः पदस्य सन्धि-विच्छेदः भवति -
- गै + अकः
- गा + अकः
- गाय + कः
- गे + कः
उत्तरम्: गै + अकःगायकः पदस्य सन्धि-विच्छेदः गै + अकः भवति।
-
पदम् अव्ययीभावः समासः अस्ति -
- चक्रपाणिः
- उपकृष्णम्
- पीताम्बरः
- दशाननः
उत्तरम्: उपकृष्णम्उपकृष्णम् इति पदम् अव्ययीभावः समासः अस्ति।
-
“नीलम् उत्पलम्” इति पदस्य समस्त पदं भवति -
- नीलोत्पलम्
- नीलपलम्
- नीले उत्पलम्
- नीलपलम्
उत्तरम्: नीलोत्पलम्“नीलम् उत्पलम्” इति पदस्य समस्त पदं नीलोत्पलम् भव
खण्ड-अ
प्रश्न 2. रिक्तस्थानानि पूरयत
(क) उचित शब्दरूपं लिखत -
- मुक्तिः हरिः रोचते। (हरि शब्द)
- योगः कर्मणि अस्ति। (कर्म शब्द)
(ख) उचितं धातुरूपं लिखत -
- नद्यः प्रवहन्ति। (प्र + वह् लृट्लकारे)
- हे जात! न रोदिष्यामि गच्छ। (गम् लोट्लकारे)
(ग) उचित अव्ययपदं कोष्ठकात् चित्वा लिखत -
- यो गुणवान् सः सदा पूज्यते। (सदा, बहुधा, प्रायः)
- अजनं विग्रतीं बहुधा विवाचसम्। (सदा, बहुधा, प्रायः)
- हा कष्टम्! अयमपि प्रति दिनं पतति। (सदा, बहुधा, प्रति)
प्रश्न 3. एकवाक्येन उत्तरत -
- कालिदासस्य त्रयः नाटकानि नामानि लिखत।
- "अभिज्ञानशाकुन्तलम्" इति नाटकस्य रचयिता कः?
- "हेपाटित" इति ग्रन्थस्य रचयिता कः?
- रामायणे कति काण्डाः सन्ति?
- गणभूषणस्य रचना का?
- "उत्तररामचरितम्" इत्यस्य रचयिता कः?
- कालिदासस्य का प्रसिद्धिः?
- "किरातार्जुनीयम्" इति ग्रन्थस्य रचयिता कः?
- "फेर्रेट" कस्य कृतिरस्ति?
- रामायणे कस्य वर्णनम् अस्ति?
खण्ड-ब
प्रश्न 4. अधोलिखितश्लोकस्य अन्वयं लिखत -
समानी व आकूतिः समाना हृदयानि वः।
समानमस्तु वो मनो यथा वः सुसहासति॥अन्वयः: वः आकूतिः समानी, वः हृदयानि समाना, वः मनः समानम् अस्तु, यथा वः सुसहासति।
प्रश्न 5. अधोलिखितस्य पद्यांशस्य हिन्दी भाषायां भावार्थ लिखत -
यमाजीवन्ति पुरुषाः सर्वभूतानि चेतनाः।
द्रुममिवासाद्य तस्य जीवितम् अर्थवत्॥भावार्थ: जिस प्रकार वृक्ष के आश्रय में रहने वाले प्राणी उसके जीवन को सार्थक बनाते हैं, उसी प्रकार जो पुरुष सभी प्राणियों का पालन-पोषण करता है, उसका जीवन सार्थक होता है।
अथवा
सं वो मनांसि जानताम्।
देवा भागं यथा पूर्वं राजानाना उपासते॥प्रश्न 6. "कन्थामणिव्यम्/अर्थपों तथा सतां विधूतयः" गद्य पाठस्य सारः हिन्दी भाषायां लिखत -
सारांश: इस गद्य पाठ में सज्जनों के त्याग और वैराग्य का वर्णन है। सज्जन पुरुष संसार में रहते हुए भी आसक्ति रहित होते हैं, जैसे कमल पानी में रहकर भी जल से अलिप्त रहता है।
प्रश्न 7. अधोलिखित शब्दानाम् अर्थ लिखत -
- अहर्निशम् - दिन-रात
- शरदः - शरद ऋतु
- दारकः - पुत्र
- पृथ्वी - पृथ्वी
प्रश्न 8. संस्कृतभाषायाम् अनुवादं कुरुत -
- रोहरोनः सौवर्णशकंटिकां याचते।
- राम्प्रति अन्तरिक्षे जीवनस्य अस्तित्वम्।
- तार्तन भारतानां माता अस्मि।
- ते लोके जनाः सन्ति।
प्रश्न 9. अधोलिखितम् अपठितगद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि यथानिर्देश लिखत -
को जानाति स्वामी विवेकानन्दम्। अस्य महापुरुषस्य जन्म 12 जनवरीमासस्य मकर संक्रान्ति पर्वणि अभवत्। तस्य नगरे एकस्मिन् सम्पन्ने परिवारे अभवत्। तस्य पिता विश्वनाथदत्तः आसीत्। पिता वकीलः आसीत्। आध्यात्मिकता तु अस्य माता भुवनेश्वरी देवी तरय रोमेः दुग्धपानं स्मरेत्। धर्मपरायणी माता बालकं शिवस्य प्रसादं मत्वा तस्य नाम एवं रखितवती। किन्तु परिवारे व्यवहारे च बालकस्य नरेन्द्रनाथ दत्तः एव आसीत्। सः बालकः आसीत्।
(क) एकपदेन उत्तरत -
- स्वामी विवेकानन्दस्य पिता कः आसीत्? विश्वनाथदत्तः
- परिवारे व्यवहारे च अस्य किं नाम आसीत्? नरेन्द्रनाथ दत्तः
(ख) पूर्ण वाक्येन उत्तरत -
- दुर्गाधरणः कः आसीत्? दुर्गाधरणः स्वामी विवेकानन्दस्य माता भुवनेश्वरी देवी आसीत्।
- विवेकानन्दस्य जन्म कदा अभवत्? विवेकानन्दस्य जन्म 12 जनवरी मासस्य मकर संक्रान्ति पर्वणि अभवत्।
खण्ड - 3
0) TST इति सर्वनाम पदस्य संज्ञापदं लिखत। (४) पित। वाक्फीलः ARMAS इत्यत्र HITS [लिखता न
उत्तरम् : (प्रश्न में 'TST' संभवतः 'तत्' का संकेत है। 'तत्' सर्वनाम पदस्य संज्ञापदम् 'पिता' न भवति। यहाँ 'तत्' इत्यस्य संज्ञापदं 'पिता' इति लिखितम्। किन्तु 'तत्' सर्वनाम्नः संज्ञापदं 'पिता' न भवति। अतः स्पष्टीकरणम् अपेक्षितम्।)
Gi) स्थिर" इत्यस्थ विलोमपदं लिखत। | Bi
उत्तरम् : 'स्थिर' इत्यस्य विलोमपदम् 'अस्थिर' अथवा 'चल' भवति।
Gv) घर्मपरायणी माता Trae शिवस्य were मनुते इत्यत्र विशेषणपदं लिखत। i "eh
उत्तरम् : अत्र 'घर्मपरायणी' इति विशेषणपदम् अस्ति।
अस्य TERR समुचितं vinta लिखत। | 8
उत्तरम् : (प्रश्न अस्पष्टः। 'TERR' संभवतः 'पदस्य' इति। समुचितं पदं लिखितुम् आवश्यकः।)
अधोलिखितेषु प्रकृति प्रत्यय संयोग कृत्वा लिखत - (x2)
- सेव् + शानच्
- +a
- पठ + Faq
- भू + अनीयर
उत्तरम् :
- सेव् + शानच् = सेवमानः
- +a (अस्पष्टम्)
- पठ + Faq (संभवतः पठ् + शतृ) = पठन्
- भू + अनीयर = भवनीयः
अघोलिखितयो ware fad pon समासानागापि लिखत — (x=)
- dae
- उपकृष्णम् हि
उत्तरम् :
- dae (अस्पष्टम्)
- उपकृष्णम् = अव्ययीभावः समासः
खण्ड - 4
अपोलिखितं wore विपठय प्रश्नानामुतराणि ग्रथानिर्देश लिखत -
स्निग्घमश्नीयात्, fer हि भुज्यमार्न wed, क्षिप्रं जरां गच्छति, वातमनुलोमयति, शरीरमुपचिनोति. दृढीकरोतीन्द्रियाणि, बलाभिवृद्धिमुपजनयत्ति, वर्णप्रसादं चाभिनिर्वर्तयति; तस्मात् स्निग्यमश्नीयात्।
@ . एकपदेन उत्तरत -
- (क) Pere steep कानि दृटीकरोति?
- (ख) कीदृशं भोजनःक्षिप्रं जरां गच्छति? (९०/#-न)
उत्तरम् :
- (क) इन्द्रियाणि
- (ख) रूक्षम् (शुष्कम्) भोजनम्
Gy पूर्णवाक्येन उत्तरत -
- (क) कीदृशं भोजन भुज्यमानं wed?
- (ख) Ferd भोजन ory उपजनयति? (धान)
उत्तरम् :
- (क) स्निग्धं भोजनं भुज्यमानं वातमनुलोमयति।
- (ख) स्निग्धं भोजनं बलाभिवृद्धिम् उपजनयति।
Gi) भाषा सम्बद्ध कार्यग् -
- (क) TEM स्निग्धगश्नीयातृ। sera Peary. किमस्ति? x4)
- (a) "स्निग्य भोजनम्" इत्यनयों: विशेषणपर्द किमस्ति?
- (ग) "गात्रम्' पदस्य caters गद्यांशात् चित्वा लिखत।
उत्तरम् :
- (क) 'स्निग्धम्' इति विशेषणपदम् अस्ति।
- (a) 'स्निग्धम्' इति विशेषणपदम् अस्ति।
- (ग) 'गात्रम्' इत्यस्य पर्यायपदं 'शरीरम्' अस्ति।
अथवा
अथ तरय महात्मनः पुण्योपचयात् -अत्याधिप्ठानवलात् थे समन्ततः तोयपरिपूर्णा: गम्भीरमधुरनिर्धाषा अकाला अपि 'कालमेघा: विद्युल्लताप्लडकृता;प्रादुरमवन्] AR. WTP: सालिलप्रवाहैरापूर्यमाणे सरसि, घारानिपात- समकालेन विद्गुतवायसाद्ये पक्षिगणे, लब्यजीविलाशे च प्रमुदिते मीनगणेःप्रीत्याभिसार्यमाणठ्रदयो वर्षानिवृत्तिसाशडुकः पुनः घुनः पर्जन्यगावभाषे॥
(6). एकपदेन उत्तरत -
- (क) कस्य पुण्योपचयात् मेघा: प्रादुरभवन्?
- (ख) बोधिसत्वः पुनः पुनः कम् आवभाषे? (@4=3)
उत्तरम् :
- (क) महात्मनः (बोधिसत्त्वस्य)
- (ख) पर्जन्यम् (मेघम्)
पूर्णयादयेन उत्ततत -
- (क) वर्षानिवृतिसाशड्ू &. आसीत?
- (@) कीदृशाः कालमेघा: समन्ततः प्रादुरभवन्? दास
उत्तरम् :
- (क) बोधिसत्त्वः वर्षानिवृत्तिशङ्कुकः आसीत्।
- (@) तोयपरिपूर्णाः गम्भीरमधुरनिर्धोषाः कालमेघाः समन्ततः प्रादुरभवन्।
भाषा सम्बद्ध कार्य] -
- (क) "काल:” इति पदस्य विलोगपद॑ गय्यांशात् चित्वा लिखता sere we)
- (ख) 'अमवन् इति क्रियापदस्य कर्तृप्द fry?
- (ग) प्रमुदिते मीन गणे इत्यनयो: विशेषणप्द किम?
उत्तरम् :
- (क) 'काल' इत्यस्य विलोमपदं 'अकाल' अस्ति।
- (ख) 'अमवन्' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं 'कालमेघाः' अस्ति।
- (ग) 'प्रमुदिते' इति विशेषणपदम् अस्ति।
खण्ड - 5
अघोलिखित wor पतित्वा weary उत्तराणि यथानिर्देश लिखत - https://www.rajasthanboard.com
विदुरा aaa सत्या जगह पुत्रमौरसग।
Pitta Ree war दीनचेतसग।
अनन्दनमघर्मज्ञ द्विपतां हपवर्धनम्।। aei एकपदेन उत्तरत - 4
- (क).विदुरा ai ar?
- (a) wana ofa?
उत्तरम् :
- (क) विदुरा सत्या (सत्यवती) आसीत्।
- (a) (अस्पष्टम्)
(5). पूर्णवाक्येन उत्तरत -
- (te) अनन्दनमर्पज्ञ द्विपतां हर्षवर्धन] कः आरीत?
- (ख) विदुराया: औरसः पुत्र केन निर्जितः?
उत्तरम् :
- (te) अनन्दनम् अधर्मज्ञ द्विपतां हर्षवर्धनम् इति (अस्पष्टम्, संभवतः धृतराष्ट्रः आसीत्।)
- (ख) विदुरायाः औरसः पुत्रः (युधिष्ठिरः) केन निर्जितः? (अस्पष्टम्)
60) भाषा सम्बद्ध कार्यम् - कियापद (oe)
- (क) faga जगहें पुन्रमौरसग इत्यत्र £ किग॒ अस्ति?
- (ख) मित्राणाम् इत्यस्य विलोमपदं पद्यांशात् चित्वा लिखत।
- (ग) दीनघेतसम इत्यस्य विशेष्यपदं किम?
उत्तरम् :
- (क) 'जगह' इत्यत्र 'ह' (अस्पष्टम्)
- (ख) 'मित्राणाम्' इत्यस्य विलोमपदं 'शत्रूणाम्' अथवा 'अमित्राणाम्'।
- (ग) 'दीनचेतसम्' इत्यस्य विशेष्यपदं 'पुत्रम्' अस्ति।
अथवा
आहारस्त्वपि सर्दस्य त्रिविधो मवति fra:
सज्ञस्तपत्तथा दान तेषां भेदमिस श्रृणु ॥॥0). एकपदेन उत्तत —
- (क) आहार. fate: भवति? (xe)
- (ख) त्रिविध- आहार: कस्य प्रिय: भवति?
उत्तरम् :
- (क) आहारः त्रिविधः भवति।
- (ख) त्रिविधः आहारः सर्वस्य प्रियः भवति।
Gy
खण्ड - द (प्रश्न 4 से 7)
प्रश्न 4. अधोलिखितं नाट्यांशं पठित्वा प्रश्नानामुत्तराणि यथानिर्देशं लिखत-
दारकः – रदनिके! का एषा?
रदनिका – जात! आर्या ते जननी भवति।
दारकः – रदनिके। अलीकं त्वं भणसि। यदस्माकमार्या जननी केन अलङ्कृता? (रोदिति)
रदनिका – जात! मुखेन अतिकरुणं मन्त्रयसि। (नाट्येन) एषा खलु ते जननी संवृत्ता। गृहाणैतमलङ्कारकम्, सौवर्णशकटिकां घटय।
दारकः – अपेहि, न ग्रहीष्यामि। त्वम्।
वसन्तसेना – (अश्रूणि विमृज्य) जात। न गच्छ, तिष्ठ। (अलङ्कारैः मुच्छकटिकां पूरयित्वा) जात। कारय सौवर्णशकटिकाम्।
(क) एकपदेन उत्तरत -
-
आभरणानि अकीर्य का रोदिति?
उत्तरम्: दारकः
-
अलङ्कारेण कां घटय हि?
उत्तरम्: सौवर्णशकटिकाम्
(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत -
-
दारकः मुखेन मुखेन किं मन्त्रयति?
उत्तरम्: दारकः मुखेन अतिकरुणं मन्त्रयति।
-
दारकस्य जननी का भवति?
उत्तरम्: दारकस्य जननी वसन्तसेना भवति।
(ग) भाषा सम्बद्ध कार्यम् -
-
'भणसि' इत्यस्य पर्यायपदं किम्?
उत्तरम्: कथयसि
-
'त्वम्' इत्यस्य क्रियापदं किम्?
उत्तरम्: गच्छ
-
'भवति' इत्यत्र लकारस्य उल्लेखं कुरु?
उत्तरम्: लट्लकारः
अथवा
साधु! साधु! विलक्षणम् पितृहृदयमवाप्तम्। कोमलहृदयं बालक विद्वेषभावं शिक्षयति भवान्? अये, यो गुणवान् स एव सम्यक् स एव धनिकः, स एव आदरणीयः। तस्य गुणवतः यदि शाकफलानि विक्रीय जीविकां पालयति, तर्हि किमत्र दूषणम्? स्व-संकीर्णदृष्टिमपलपितुं वराकस्य दारकस्य कर्णमेव भञ्जयितुं प्रवृत्तोऽसि।
(क) एकपदेन उत्तरत -
-
केन पितृहृदयमवाप्तम्?
उत्तरम्: विलक्षणम्
-
कः सम्यक् धनिकः अस्ति?
उत्तरम्: गुणवान्
(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत -
-
कोमलहृदयं बालकं कः विद्वेषभावं शिक्षयति?
उत्तरम्: कोमलहृदयं बालकं भवान् विद्वेषभावं शिक्षयति।
-
यो गुणवान् स एव कीदृशः अस्ति?
उत्तरम्: यो गुणवान् स एव सम्यक्, धनिकः, आदरणीयः च अस्ति।
(ग) भाषा सम्बद्ध कार्यम् -
-
'असम्यक्' इति विलोमं पदं लिखत।
उत्तरम्: सम्यक्
-
'शिक्षयति' इत्यस्य कर्तृपदं किम्?
उत्तरम्: भवान्
-
'दारकस्य' इत्यत्र का विभक्तिः?
उत्तरम्: षष्ठी विभक्तिः
प्रश्न 5. राजेन्द्रः स्वकीयं मित्रं राकेशं प्रति ग्रीष्मावकाशे भ्रमणार्थं निमन्त्रणपत्रं संकेतपदानां सहायतया लिखत-
संकेतपदानि: प्रस्तावः, प्रबलेच्छा, सादरप्रणाम, कुशलतां, स्वीकुरु, हिमाचल प्रदेश, शीघ्रमेव, मातृपितृभ्याम्।
पत्रम्:
प्रिय मित्र राकेश,
सादरप्रणाम। आशासे भवान् कुशलतां प्राप्नोति। अत्र मम ग्रीष्मावकाशे भ्रमणाय प्रबलेच्छा अस्ति। अतः भवन्तं हिमाचल प्रदेशं भ्रमणाय निमन्त्रयामि। भवान् शीघ्रमेव मम गृहम् आगच्छतु। मातृपितृभ्यां सह मिलित्वा भ्रमणस्य आनन्दं ग्रहीष्यामः। कृपया मम प्रस्तावं स्वीकुरु।
भवदीयः,
राजेन्द्रः
अथवा
मित्रं प्रति अधोलिखित संकेतपदानां सहायतया पत्रं लिखत-
संकेतपदानि: परीक्षा, स्वास्थ्यगति, प्रणतिः पितृचरणेषु, सरसस्नेहमारीषः, कुशलम्, वृतम्, स्नेहापूरितम्।
पत्रम्:
प्रिय मित्र,
प्रणतिः पितृचरणेषु। आशासे भवतः परीक्षा समाप्ता, स्वास्थ्यगतिः च कुशलम् अस्ति। मम सरसस्नेहमारीषः भवन्तं स्मरति। भवतः वृतं श्रुत्वा अहं स्नेहापूरितः अस्मि। शीघ्रं मिलामः।
भवदीयः,
अमितः
प्रश्न 6. 'महाभारतम्' विषये संकेतपदानां सहायतया एकमनुच्छेदं लिखत-
संकेतपदानि: महाभारतम्, वेदव्यासः, धर्मः, अर्थकाम-मोक्षाणाम्, एकलक्षश्लोकाः, नाम-विभाजन, शतसाहस्रीसंहिता, कौरव-पाण्डवानाम्, जीवनस्य, मार्गदर्शकः।
अनुच्छेदः:
महाभारतं भारतीयसंस्कृतेः महान् ग्रन्थः अस्ति। अस्य रचयिता वेदव्यासः अस्ति। अत्र धर्मः, अर्थः, कामः, मोक्षः च इत्येषां चतुर्णां पुरुषार्थानाम् उपदेशः वर्तते। अस्य ग्रन्थस्य एकलक्षश्लोकाः सन्ति। अस्य नाम-विभाजनं 'महाभारतम्' इति प्रसिद्धम्। इयं शतसाहस्रीसंहिता अपि कथ्यते। अत्र कौरव-पाण्डवानाम् कथा वर्णिता। एषः ग्रन्थः जीवनस्य मार्गदर्शकः अस्ति।
अथवा
'सन्मार्गः' विषये संकेतपदानां सहायतया एकमनुच्छेदं लिखत-
संकेतपदानि: सन्मार्गः, मानव-जीवने, फलम्, महत्वम्, सुखम्, यशः, गुणयुक्तः, दोषनिवारणम्, आचरणम्, विनाशः, महिमानम्।
अनुच्छेदः:
सन्मार्गः मानव-जीवने अत्यन्तं महत्वपूर्णः अस्ति। सन्मार्गेण चलित्वा मनुष्यः जीवने फलं प्राप्नोति। अस्य महत्वम् अपारम् अस्ति। सन्मार्गेण सुखं, यशः च प्राप्यते। सन्मार्गी मनुष्यः गुणयुक्तः भवति। अनेन दोषनिवारणं भवति। सन्मार्गस्य आचरणं कुर्वन् मनुष्यः विनाशात् रक्षितः भवति। सन्मार्गस्य महिमानम् अनन्तम् अस्ति।
प्रश्न 7. अधोलिखित वाक्यानां संस्कृतभाषायाम् अनुवादः करणीयः- (केवलं त्रयाणाम्)
-
विद्यालय के चारों ओर वृक्ष हैं।
अनुवादः: विद्यालयस्य चतुर्दिक्षु वृक्षाः सन्ति।
-
राजा से धन ग्रहण करता है।
अनुवादः: राज्ञः धनं गृह्णाति।
-
छात्र शिक्षक से व्याक