उच्च माध्यमिक परीक्षा, 2014
SENIOR SECONDARY EXAMINATION, 2014
गुजराती साहित्य
समय : 3 घण्टे पूर्णांक : 80
परीक्षार्थियों के लिए सामान्य निर्देश :
- सर्वप्रथम प्रश्नपत्र पर अपना नामांक एवं रोल नंबर लिखें।
- सभी प्रश्न अनिवार्य हैं।
- प्रत्येक प्रश्न का उत्तर अपनी उत्तर पुस्तिका में लिखें।
- प्रश्नों में आंतरिक विकल्प हैं, उन्हें ध्यानपूर्वक पढ़ें।
- प्रत्येक प्रश्न में दिए गए निर्देशानुसार ही उत्तर दें।
- सभी उत्तर गुजराती भाषा में लिखने हैं।
Page content could not be transcribed.
गद्यखंड
नीचे दिए गए गद्यखंड को पढ़कर उसके प्रश्नों के उत्तर लिखिए :
शिस्तना A प्रकार छे स्वयंशिस्त – इच्छयात शिस्त? सोटी अल यमयम खने विधा जावे घम धम से नियम विद्यार्थीजो पर स्वयंशिस्त लाध्वामां आवे छे. जा बमानामां खा शिस्त छामनी नथी, स्वयंशिस्त स्वैच्छिक शिस्तना वातावरणमां जाणऊो नो २२ (असा आदर्श छे). इच्छियात पणाती शिस्तमां भय नथी. स्वयंशिस्तमां भयने कोई स्थान नथी. विद्यार्थीजो उत्तम व्यक्तित्व आदर्श व्यवहार विचारीने शिस्तनी भावना समजे छे. स्पर्धामां शिस्तनी भावना नथी तो विकास यार हेशनी कैम स्पर्धा फेटे पश प्रगति अटकावे छे. शिस्तना अभावे अनेक समस्या उत्पन्न थाय छे. शिक्षणमां विद्यार्थीजोनी अनियमितता, अव्यवस्था, समय-पालन नुकसान, अनुशासनहीनता, मारामारी आदि अशिस्तनां व्यवहार परिणाम छे. शिस्त सद्व्यवहार साथे गाढ संबंध छे. विनय, आदर्श, वैचारिक भावना छे जे शिस्त उत्पन्न करे छे.
- शिस्तना कितला प्रकार छे ? (2 अंक)
- स्वयंशिस्त किस प्रकार आदर्श छे ? (2 अंक)
- शिस्त कैसे लाध्वामां आवे छे ? (2 अंक)
उत्तर :
- शिस्तना दो प्रकार छे : (१) स्वयंशिस्त (२) बाह्य शिस्त.
- स्वयंशिस्त स्वैच्छिक छे, त्यामां भय नथी, विद्यार्थीजो उत्तम व्यक्तित्व आदर्श व्यवहार विचारीने शिस्तनी भावना समजे छे, एटले स्वयंशिस्त आदर्श छे.
- शिस्त सद्व्यवहार, विनय, आदर्श, वैचारिक भावना द्वारा लाध्वामां आवे छे.
SS—24—Gujarati Sah. [ 55-5524 ]
4. શિસ્તના પરિશ્રમો સમજાવો. (2)
5. શિસ્ત સાથે સંબંધિત 28 શું છે? (2)
2. નીચે જણાવેલા વિષયોમાંથી કોઈ એક વિષય પર 250 થી 300 શબ્દોમાં નિબંધ લખો. (10)
- ભારતીય યાત્રા
- છાપકામમાં શ્યામનું મહત્વ
- એક ઓટલ વિશે જખ્સ્માત
- ગ્રામીણ જીવન અને શહેરી જીવન
3. નીચે જણાવેલા મુદ્દાઓને આધારે વાર્તા લખવા યોગ્ય રીતે લખો. (10)
વાર્તાના મુદ્દા:
- છાનિયો નામનો એક ગરીબ માણસ
- ઉલ્કા-ઉચ્ફલ - ભૂખરી ઉરી પેટ ભરવું
- વરસાદ - સતિપૃષ્ટિ
- ભૂણ એડ - એલ્સે, ઘન મણવું
- પ્રમાશિછ્તાથી પાછું ફરવું
- ઠપસહાંર
SS—24—Gujarati Sah. | SS-5524 | [Turn over]
4. વિદ્યાલય દ્વારા આયોજિત સાત દિવસની યાત્રા/પ્રવાસ માટે 2000 રૂપિયા માંગતો પિતાને પત્ર લખો.
પત્ર:
સ્થળ: [તમારું શહેર/ગામ]
તારીખ: [તારીખ]
પૂજ્ય પિતાજી,
સાદર પ્રણામ. આશા છે કે તમે બધા સ્વસ્થ અને આનંદમાં હશો. અહીં મારો અભ્યાસ સારી રીતે ચાલી રહ્યો છે.
આ પત્ર લખવાનો હેતુ તમને જણાવવાનો છે કે અમારી શાળા દ્વારા સાત દિવસની શૈક્ષણિક યાત્રાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ યાત્રા દરમિયાન અમે ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક સ્થળોની મુલાકાત લઈશું, જે અમારા જ્ઞાનમાં વધારો કરશે. યાત્રાનો ખર્ચ 2000 રૂપિયા છે.
તેથી, કૃપા કરીને મને આ રકમ મોકલી આપો, જેથી હું આ યાત્રામાં ભાગ લઈ શકું. તમારી આજ્ઞાની રાહ જોઈશ.
તમારો વત્સલ પુત્ર,
[તમારું નામ]
5. 'જલંધરની ગાથા' સહિત વ્યાખ્યા આપો.
જલંધરની ગાથા: આ એક લોકકથા અથવા ગીત છે જે જલંધર નામના રાક્ષસ અથવા પાત્રની વાર્તા કહે છે. ગુજરાતી સાહિત્યમાં, આ ગાથા લોકસાહિત્યનો એક ભાગ છે અને તેમાં વીરતા, પ્રેમ અને બલિદાન જેવા વિષયો હોય છે. સામાન્ય રીતે, આ ગાથા લોકગીતો અને વાર્તાઓ દ્વારા પ્રસારિત થાય છે.
6. તત્પુરુષ સમાસની વ્યાખ્યા ઉદાહરણ સહિત આપો.
તત્પુરુષ સમાસ: જે સમાસમાં પ્રથમ પદ ગૌણ અને બીજું પદ મુખ્ય હોય, અને તેમનો સંબંધ વિભક્તિ (કારક) દ્વારા દર્શાવાય, તેને તત્પુરુષ સમાસ કહે છે. આ સમાસમાં પ્રથમ પદની વિભક્તિનો લોપ થાય છે.
ઉદાહરણ: 'રાજપુત્ર' = રાજાનો પુત્ર (ષષ્ઠી તત્પુરુષ). અહીં 'રાજા' ગૌણ અને 'પુત્ર' મુખ્ય છે.
7. ઇડિયમ (મુહાવરા) નો અર્થ સમજાવી વાક્ય પ્રયોગ કરો:
(7) જાસમન વૂટી ઉડી
અર્થ: ખૂબ ખુશ થવું અથવા આનંદમાં ઉછળવું.
વાક્ય પ્રયોગ: પરીક્ષામાં પ્રથમ આવતાં જ તે જાસમન વૂટી ઉડ્યો.
(2) ઓટ સુસ વડ
અર્થ: (આ શબ્દ સ્પષ્ટ નથી, સંભવતઃ 'ઓટ સૂસ વડ' અથવા સમાન મુહાવરો છે. સામાન્ય અર્થ: ખૂબ ગુસ્સે થવું અથવા ઉશ્કેરાઈ જવું.)
વાક્ય પ્રયોગ: તેની વાત સાંભળીને તે ઓટ સૂસ વડ થઈ ગયો.
8. મભાંગ્યા વેલ ક્વાણ અંતુલ (નીચેના વાક્યોને સૂચના મુજબ ફેરવો):
(7) નીયે સુલ્લેન વાક્યને ભૂતકાળમાં ફેરવો:
મૂળ વાક્ય: સચિન તેંડુલકર ભારતની ક્રિકેટ ટીમના કપ્તાન છે.
ભૂતકાળમાં: સચિન તેંડુલકર ભારતની ક્રિકેટ ટીમના કપ્તાન હતા.
(2) નીયે આ વાક્યને વર્તમાન કાળમાં ફેરવો:
મૂળ વાક્ય: જાવતી સિદ વરસાદ ઉડેલ.
વર્તમાન કાળમાં: જાવતી સિદ વરસાદ ઉડે છે. (અર્થ: જાવતી સિદ વરસાદ પડે છે.)
6
-
‘અટ જેવર એરિન, નથી? છાવ્યમાં શું શું નથી એવિમિડ ?
-
“આગળ ગાને ને માધવ નાયે? ઝાવ્યનો સંક્ષિપ્તમાં ધ્વાન આવિલ.
2. નીચે આપેલા પ્રશ્નોના ગદ્ય ઉત્તર લખો. (4 ગુણ)
-
શિલેટ ખને ગેરુ પાના ખાધારે ખાનંધ ઓફ ઉબિલ લેણન સેલ.
-
વટ અહો સે સે છે ?
3. નીચેના પ્રશ્નોના મુદ્દાસર ક્વાણ લખો. (8 ગુણ)
-
નોરનું ઉદ્દ સે સે ઈ &તું ?
-
વ્લોઇગ ખને વિદ અઝ સ્ફ જાણતની સ્પર્ધા ઢતી, દૈ સ$ઇણતા અનાદ ણન્નેનો સાલ સાલ ઉલ ઢતો ?
4. વ્તાલેફલેટ ગુક્રાતોના સિદુઅર પાંય સાઢિત્યછાર વિએલ ૨ઉલસ્કેટ સ્વઉપનું નામ કાવિલ. (3 ગુણ)
5. નરસિંહ મહેતાના છવન વિએલ સાહિત્ય વિશે કાવિલ. (3 ગુણ)
6. બિનની? છાવ્યના ખાધારે માતાની મછતા પર ટૂંડ ઓલ લણો. (3 ગુણ)
SS—24—Gujarati Sah. [ 55-5524 ]
Page content could not be transcribed.
