RBSE Class 8th 2017 )-UP-71-2017 Previous Year Papers
You opened the RBSE Class 8th 2017 )-UP-71-2017 Previous Year Papers page — a focused place to read the real previous year question paper for that subject and year. RBSE Solution keeps exam-year sets together so you can practise the same cycle your seniors faced.
Previous year papers reward patience: read instructions, note mark distribution, then attempt questions before peeking at solutions elsewhere on the site. This URL always loads the same free previous year papers content for )-UP-71-2017 (2017).
Use the details table to confirm class and year, then scroll to the paper images or PDF below. More subjects from 2017 are linked later on this page.
Paper details
Quick reference for this previous year papers page — confirm board, class, and year & subject before you study.
| Board | RBSE |
|---|---|
| Class | Class 8th |
| Exam year | 2017 |
| Subject | )-UP-71-2017 |
| Resource type | Previous Year Papers |
| Category | RBSE Previous Year Question Papers |
| Website | RBSE Solution |
The table summarises this Previous Year Papers resource. Confirm RBSE, Class 8th, year 2017, and subject )-UP-71-2017 before studying.
RBSE Solution organises previous year papers so each URL carries chapter-specific guidance — better for students and for search engines than one generic paragraph for the whole class.
Turning 2017 papers into insight
One )-UP-71-2017 paper reveals style; several from the same year reveal pattern. After this page, open sibling subjects listed below to see whether marks cluster in certain units.
Keep rough work dated in your notebook. Examiners in Class 8th expect clear numbering even in practice sessions.
RBSE Class 8th 2017 )-UP-71-2017
Scroll through the Previous Year Papers pages for )-UP-71-2017 (2017).
Rajasthan Board Class 8th )-UP-71-2017 2017 solved Previous Year Question Papers
प्रारम्भिक शिक्षा पूर्णता प्रमाण-पत्र परीक्षा — 2017
कक्षा — 8
तृतीय भाषा - संस्कृतम्
समय : 2.30 होरा [ पूर्णाङ्का: : 80
परीक्षार्थिभ्य: सामान्यनिर्देशा:
- परीक्षार्थिभि: सर्वप्रथम स्वप्रश्नपत्रोपरि नामाङ्का: अनिवार्यत: लेख्या:।
- सर्वे प्रश्ना: अनिवार्या:।
- सर्वे प्रश्नानामुत्तराण्युत्तरपुस्तिकायामेव लेखनीयानि।
- एकस्य प्रश्नस्य सर्वे भागा: एकत्र एव लेखनीया:।
- प्र. 1 से 8 तक बहुविकल्पीय प्रश्नों के उत्तर, तालिका बनाकर एक साथ लिखे।
बहुविकल्पीय प्रश्ना:
1. “रामलक्ष्मणौ” कस्य समासस्य उदाहरणम् अस्ति?
- (क) द्विगु:
- (ख) बहुब्रीहिः
- (ग) द्वन्द्व:
- (घ) तत्पुरुष:
सही उत्तर: (ग) द्वन्द्व:
व्याख्या: 'रामलक्ष्मणौ' इत्यत्र राम और लक्ष्मण दोनों का समान रूप से उल्लेख है, अतः यह द्वन्द्व समास का उदाहरण है।
2. “पुस्तकालय” इति शब्दस्य सन्धि-विच्छेदं भवति।
- (क) पुस्तका + लय
- (ख) पुस्तक + आलय
- (ग) पुस्तक + अलय
- (घ) पुस्त + कालय
सही उत्तर: (ख) पुस्तक + आलय
व्याख्या: 'पुस्तकालय' शब्द 'पुस्तक' और 'आलय' के योग से बना है, जहाँ 'अ' + 'आ' = 'आ' (सवर्ण दीर्घ सन्धि) हुआ है।
3. सम उपसर्ग युक्तम् पदम् अस्ति।
- (क) सम्भाषणम्
- (ख) संस्कृतम्
- (ग) सद्गतिम्
- (घ) सुविचारम्
सही उत्तर: (क) सम्भाषणम्
व्याख्या: 'सम्भाषणम्' में 'सम्' उपसर्ग है, जबकि 'संस्कृतम्' में 'सम्' धातु का भाग है, 'सद्गतिम्' में 'सत्' शब्द है, और 'सुविचारम्' में 'सु' उपसर्ग है।
4. राम: पुस्तकम् पठति। रेखांकित: शब्द: अस्ति।
- (क) विशेषणम्
- (ख) अव्ययम्
- (ग) संज्ञा
- (घ) सर्वनाम
सही उत्तर: (ग) संज्ञा
व्याख्या: 'राम:' एक व्यक्ति का नाम है, अतः यह संज्ञा शब्द है।
5. “यौतकम् पातकम्” पाठस्य क्रम: अस्ति।
- (क) दशम
- (ख) षष्ठम
- (ग) पंचम
- (घ) नवम
सही उत्तर: (ग) पंचम
व्याख्या: पाठ्यपुस्तक के अनुसार 'यौतकम् पातकम्' पाठ पाँचवाँ (पंचम) पाठ है।
UP-7-Sanskritam (T.L.) VIII
4.
प्रश्न: “अधुना अहं विद्यालयं गच्छामि” अस्मिन् वाक्ये अव्ययशब्दः वर्तते |
- (क) अधुना ✓
- (ख) अहम्
- (ग) विद्यालयम्
- (घ) गच्छामि
व्याख्या: 'अधुना' (अब) एक अव्यय है, जो कालवाचक है और इसका रूप नहीं बदलता।
प्रश्न: “ग्रामम् परितः वृक्षाः सन्ति” इति वाक्ये विभक्तिः अस्ति |
- (क) पंचमी
- (ख) द्वितीया ✓
- (ग) तृतीया
- (घ) षष्ठी
व्याख्या: 'ग्रामम्' में द्वितीया विभक्ति है क्योंकि 'परितः' (चारों ओर) के योग में द्वितीया विभक्ति होती है।
प्रश्न: “पठित्वा” इति शब्दः कस्य प्रत्ययस्य उदाहरणम् अस्ति ?
- (क) शानच्
- (ख) क्त्वा ✓
- (ग) शतृ
- (घ) तुमुन्
व्याख्या: 'पठित्वा' में क्त्वा प्रत्यय है, जो पूर्वकालिक क्रिया दर्शाता है (पढ़कर)।
प्रश्न: अधोलिखितशब्दानां सन्धि-विच्छेदं कुरुत |
- परोपकाराय → पर + उपकाराय
- देवालयः → देव + आलयः
- एकैकः → एक + एकः
- नरेन्द्रः → नर + इन्द्रः
प्रश्न: समास-विग्रहं कुरुत -
- सीतारामौ → सीता च रामः च (द्वन्द्व समास)
- दशाननम् → दश आननाः यस्य सः (बहुव्रीहि समास)
- राजपुरुषः → राज्ञः पुरुषः (षष्ठी तत्पुरुष)
- नीलकण्ठः → नीलः कण्ठः यस्य सः (बहुव्रीहि समास)
प्रश्न: धातु-प्रत्ययं योजयित्वा पदनिर्माणं कुरुत -
- पा + तुमुन् → पातुम्
- उप + गम् + ल्यप् → उपगम्य
- खाद + क्त्वा → खादित्वा
- श्रेष्ठ + तरप् → श्रेष्ठतरः
प्रश्न: निम्नलिखित पदेषु उपसर्गान् पृथक् कुरुत -
- आगच्छ → आ + गच्छ
- अनुरक्तः → अनु + रक्तः
- प्रबलः → प्र + बलः
- परिभ्रमति → परि + भ्रमति
प्रश्न: सर्वनामशब्दानां प्रयोगं कृत्वा रिक्तस्थानानि पूरयत | [तौ, यूयम्, अहम्, त्वम्]
- (क) त्वम् प्रातः विद्यालयं गच्छसि |
- (ख) तौ उद्याने भ्रमतः |
- (ग) अहम् सर्वदा सत्यं वदामि |
- (घ) यूयम् विद्यालयं प्रति गच्छथ |
प्रश्न: अधोलिखितम् उदाहरणं पठित्वा विभक्तिं संयोज्य पूरयत |
उदाहरण - दशरथः रामस्य पिता अस्ति । (राम)
- (क) राघवः विमलायाः पतिः अस्ति | (विमला) – षष्ठी विभक्ति
- (ख) विद्याधरस्य पत्नी अस्ति | (विद्याधर) – षष्ठी विभक्ति
- (ग) विद्याधरः सरलायाः पिता अस्ति | (सरला) – षष्ठी विभक्ति
- (घ) नलिन्याः सखी अस्ति | (नलिनी) – षष्ठी विभक्ति
निर्देशानुसारेण रिक्तस्थाने क्रियाया: रूपं लिखत :
-
(क) पितु: नाम कृष्णसिंह: अस्ति । (अस् धातु, लट् लकार)
उत्तर: 'अस्' धातु का लट् लकार (वर्तमान काल) में प्रथम पुरुष एकवचन रूप 'अस्ति' होता है। -
(ख) महाराणा फतेहसिंह: गच्छति । (गम् धातु, लट् लकार)
उत्तर: 'गम्' धातु का लट् लकार में प्रथम पुरुष एकवचन रूप 'गच्छति' होता है। -
(ग) ते कारागृहं गच्छन्ति । (गम् धातु, लट् लकार)
उत्तर: 'गम्' धातु का लट् लकार में प्रथम पुरुष बहुवचन रूप 'गच्छन्ति' होता है। -
(घ) सर्वे छात्रा: अद्य पठन्ति । (पठ् धातु, लट् लकार)
उत्तर: 'पठ्' धातु का लट् लकार में प्रथम पुरुष बहुवचन रूप 'पठन्ति' होता है।
मञ्जूषात: अंकानां कृते पदानि चिनुत -
मञ्जूषा: अष्टचत्वारिंशत्, एकोनविंशति:, अष्टात्रिंशत्, सप्तविंशति
-
(क) 48 – अष्टचत्वारिंशत्
उत्तर: 48 के लिए 'अष्टचत्वारिंशत्' सही पद है। -
(ख) 38 – अष्टात्रिंशत्
उत्तर: 38 के लिए 'अष्टात्रिंशत्' सही पद है। -
(ग) 27 – सप्तविंशति
उत्तर: 27 के लिए 'सप्तविंशति' सही पद है। -
(घ) 19 – एकोनविंशति:
उत्तर: 19 के लिए 'एकोनविंशति:' सही पद है।
घटनाक्रमानुसारेण वाक्यानि लिखत -
-
(क) कस्मिंश्चिद् ग्रामे चत्वारो ब्राह्मणपुत्रा: वसन्ति स्म ।
-
(ख) ते कदाचित् मन्त्रणाम् अकुर्वन् ।
-
(ग) ते मार्गे अरण्ये कतिचित् अस्थीनि अपश्यन् ।
-
(घ) ते त्रय: अपि उत्थाय सिंहेन मारिता: ।
-
(ड) तेनोत्सुकतया अस्थिसञ्चय: कृत: ।
सुमेलनं कुरुत -
| क | ख |
|---|---|
| (क) शिवं सुन्दरम् | भारतीय मौसम विभाग: |
| (ख) सर्वस्य लोचन शास्त्रम् | राष्ट्रीय दूरदर्शनम् |
| (ग) शुभास्ते शुभ्रा: सन्तु | राजस्थान राज्य पथ परिवहन निगम |
| (घ) अदित्यात् जायते वृष्टि: | विश्वविद्यालय, श्रीलंका |
| (ड) धर्मचक्र प्रवर्तनाय | लोकसभा |
अधोलिखितानाम् प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
-
(क) वाल्मीकि: कुत्र अवतीर्य गृहं गत: ?
उत्तर: वाल्मीकि: तमसातटात् अवतीर्य गृहं गत:। -
(ख) चन्द्रगुप्तस्य गुरुः कः आसीत् ?
उत्तर: चन्द्रगुप्तस्य गुरुः चाणक्यः आसीत्। -
(ग) महात्मागाँधी कुत्र स्वच्छताकार्यम् करोति स्म ?
उत्तर: महात्मागाँधी साबरमती आश्रमे स्वच्छताकार्यम् करोति स्म। -
(घ) नक्षत्राणां संख्या: कति सन्ति ?
उत्तर: नक्षत्राणां संख्या: सप्तविंशतिः (27) सन्ति। -
(ड) कुँवर प्रतापस्य माता का आसीत् ?
उत्तर: कुँवर प्रतापस्य माता जयवन्ती आसीत्।
अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत -
-
(क) सरस्वती हस्ते किम् विदधाति ?
उत्तर: वीणाम्। -
(ख) कः लभते ?
उत्तर: धीरः। -
(ग) केषां परित्राणाय ईश्वर: सम्भवति ?
उत्तर: साधूनाम्। -
(घ) सम्पतौ च विपत्तौ च केषाम् एकरूपता ?
उत्तर: धीराणाम्। -
(ड) सिद्धवनम् कः अस्ति ?
उत्तर: अजमेरः।
प्रश्न 21. रेखांकितपदानि आधुत्य प्रश्न निर्माणं कुरुत – 5
-
(क) सः पाठे दीनबन्धुः विवेकानन्दः अस्ति।
प्रश्नः कः पाठे दीनबन्धुः विवेकानन्दः अस्ति? -
(ख) राजपथेषु जनाः अटनार्थं गच्छन्ति।
प्रश्नः कुत्र जनाः अटनार्थं गच्छन्ति? -
(ग) नरेन्द्रः वस्त्रेण ब्रणपट्टिका अकरोत्।
प्रश्नः नरेन्द्रः केन ब्रणपट्टिका अकरोत्? -
(घ) मन्दिरं मत्वा एकस्मिन् भवनं प्रविष्टवान्।
प्रश्नः मन्दिरं मत्वा कस्मिन् भवनं प्रविष्टवान्? -
(ड) तस्य अश्रुधाराः प्रवहन्ति।
प्रश्नः कस्य अश्रुधाराः प्रवहन्ति?
प्रश्न 22. पाठ्यपुस्तकस्य द्वौ श्लोकौ लिख्यताम्, यौ प्रश्नपत्रे न स्तः। – 5
श्लोकः 1 – (उदाहरणार्थ)
विद्याधनं सर्वधनं प्रधानम्।
न चौरहार्यं न च राजहार्यम्।
न भ्रातृभाज्यं न च भारकारि।
व्यये कृते वर्धते एव नित्यम्।
श्लोकः 2 – (उदाहरणार्थ)
मृदपि च चन्दनमस्मिन् देशे, ग्रामो ग्रामः सिद्धवनम्।
यत्र च बाला देवीस्वरूपा, बालाः सर्वे श्रीरामाः।
प्रश्न 23. दिनद्गयस्थावकाशार्थं प्रधानाध्यापकं प्रार्थनापत्रं संस्कृते लेखनीयम्। – 6
प्रार्थनापत्रम्
सेवायाम्,
प्रधानाध्यापक महोदयः,
[विद्यालयस्य नाम], [स्थानम्]।
विषयः – दिनद्गयस्थावकाशार्थं प्रार्थनापत्रम्।
महोदय,
सविनयं निवेदनम् अस्ति यत् अहं [कक्षा] कक्षायाः छात्रः अस्मि। मम ग्रामे [कारणम् – यथा विवाहः, उत्सवः इत्यादि] अवसरः अस्ति। अतः अहं दिनाङ्कतः [आरम्भदिनाङ्कः] तः दिनाङ्कपर्यन्तम् [समाप्तिदिनाङ्कः] अवकाशं प्राप्तुम् इच्छामि।
कृपया मम प्रार्थनां स्वीकृत्य अवकाशं प्रददातु।
भवदीयः,
[छात्रस्य नाम]
[कक्षा], [अनुक्रमाङ्कः]
दिनाङ्कः – [दिनाङ्कः]
अथवा
मज्जूषातः पदं चित्वा षड्वाक्यानि लिखत।
मञ्जूषा – अस्माकम्, विद्यालये, अध्यापकाः, छात्र-छात्राश्च, पुस्तकालयः, क्रीडाक्षेत्रे
- अस्माकम् विद्यालयः नगरे विद्यते।
- विद्यालये बहवः छात्राः पठन्ति।
- अध्यापकाः छात्रेभ्यः ज्ञानं यच्छन्ति।
- छात्र-छात्राश्च मिलित्वा कार्यं कुर्वन्ति।
- पुस्तकालयः ज्ञानस्य भण्डारः अस्ति।
- क्रीडाक्षेत्रे छात्राः क्रीडन्ति।
प्रश्न 24. “संहतिः श्रेयसी पुंसाम्” अथवा “विद्याया बुद्धिरुत्तमा” कथायाः सारः एकपृष्ठेन हिन्दीभाषायां लिखत। – 6
“संहतिः श्रेयसी पुंसाम्” कथायाः सारः
इस कहानी का सार यह है कि एकता में बल है। एक बार कुछ पक्षी एक जाल में फंस गए। वे अलग-अलग उड़ने का प्रयास करते, परंतु असफल रहे। तब उनमें से एक बुद्धिमान पक्षी ने कहा कि हम सब मिलकर एक साथ उड़ें। सभी पक्षियों ने एक साथ उड़ान भरी और जाल को उठाकर दूर ले गए। इस प्रकार एकता के कारण वे सब बच गए। इस कहानी से शिक्षा मिलती है कि मनुष्यों के लिए भी एकता सबसे श्रेष्ठ है। एकजुट होकर कार्य करने से बड़ी से बड़ी बाधा को पार किया जा सकता है।
अथवा
“विद्याया बुद्धिरुत्तमा” कथायाः सारः
इस कहानी का सार यह है कि विद्या से बुद्धि सर्वोत्तम होती है। एक राजा ने अपने तीन पुत्रों को शिक्षा प्राप्त करने भेजा। लौटने पर उसने उनकी परीक्षा ली। एक पुत्र ने बहुत सारी पुस्तकें पढ़ीं, दूसरे ने कला सीखी, परंतु तीसरे पुत्र ने विद्या के माध्यम से अपनी बुद्धि को इतना तीक्ष्ण बनाया कि वह कठिन से कठिन समस्या का समाधान कर सकता था। राजा ने तीसरे पुत्र को सर्वश्रेष्ठ घोषित किया। इससे सिद्ध होता है कि केवल पुस्तकीय ज्ञान नहीं, बल्कि विद्या से प्राप्त बुद्धि ही सबसे उत्तम धन है।
प्रश्न 25. अधोलिखितस्य श्लोकस्य भावार्थः हिन्दीभाषायां लिखत – 7
न चौरहार्यम् न च राजहार्यम्,
न भ्रातृभाज्यं न च भारकारि।
व्यये कृते वर्धते एव नित्यं,
विद्याधनं सर्वधनम् प्रधानम्॥
भावार्थः (हिन्दी में)
इस श्लोक का अर्थ है कि विद्या रूपी धन सबसे श्रेष्ठ धन है। इसे न तो चोर चुरा सकता है, न राजा छीन सकता है, न भाई-बंधुओं में बाँटा जा सकता है, और न ही यह बोझ बनता है। इसे खर्च करने पर यह घटता नहीं, बल्कि बढ़ता ही रहता है। इसलिए विद्या का धन ही सबसे प्रधान धन है।
अथवा
मृदपि च चन्दनमस्मिन् देशे, ग्रामो ग्रामः सिद्धवनम्।
यत्र च बाला देवीस्वरूपा, बालाः सर्वे श्रीरामाः॥
भावार्थः (हिन्दी में)
इस श्लोक का अर्थ है कि इस देश (भारत) में मिट्टी भी चंदन के समान पवित्र है। यहाँ का हर गाँव सिद्ध (पूर्ण) वन के समान है। यहाँ की बालिकाएँ देवी के समान पूजनीय हैं, और सभी बालक श्रीराम के समान गुणी हैं। यह श्लोक भारत की पवित्रता और यहाँ के निवासियों की महानता का वर्णन करता है।
प्रश्न 26. अधोलिखित गद्यांशं अवधानेन पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि ददातु – 7
प्राचीन भारतीय महान् गणितज्ञः आर्यभट्टः सूर्यस्य गतिं सम्यक् जानाति स्म। पृथ्वी गोलाकारा अस्ति। पृथ्वी स्व अक्षे भ्रमति, तेन एव दिवारात्रौ भवतः। पृथ्वी सूर्यस्य परिक्रमाम् करोति तेन एव ऋतवः भवन्ति। सप्ताहे दिनानाम् क्रमः, प्रकाशस्य गतिः, कालगणना, खगोलविज्ञानम्, त्रिकोणमिति इत्यादिषु क्षेत्रेषु आचार्यः आर्यभट्टः बहुकार्यम् कृतवान्।
-
(क) उपयुक्तं शीर्षकं किम्?
उत्तरम् – “आर्यभट्टः – एकः महान् गणितज्ञः” अथवा “आर्यभट्टस्य योगदानम्”। -
(ख) प्राचीन भारतीय महान् गणितज्ञः कः आसीत्?
उत्तरम् – आर्यभट्टः। -
(ग) दिवारात्रौ केन भवतः?
उत्तरम् – पृथ्वी स्व अक्षे भ्रमति, तेन एव दिवारात्रौ भवतः। -
(घ) “प्रकाशस्य” इति शब्दे का विभक्तिः? किं वचनम्?
उत्तरम् – विभक्तिः – षष्ठी (सम्बन्ध कारक), वचनम् – एकवचनम्। -
(ड) पृथ्वी कीदृशी अस्ति?
उत्तरम् – पृथ्वी गोलाकारा अस्ति। -
(च) ऋतवः कति सन्ति?